Namık Kemal’i Anmak

Ölüm Yaşı: 48

Ölüm Tarihi: 2 Aralık 1888

Yer: Sakız Adası/ Yunanistan

“Ölürsem görmeden millete ümid ettiğim feyzi;
Yazılsın seng-i kabrimde;
Vatan mahzun, ben mahzun.”

Ölümünden kısa süre önce yazdığı bu dizeler asla mezar taşına yazılamadı Namık Kemal’in. Türk edebiyatında büyük bir yeri olan Namık Kemal’in hayatına ve ölümü hakkındaki iddialara kısaca göz atalım istedik.

Namık Kemal Hürriyet gazetesinin isim babasıdır. Bir çok kavramı ve ifadeyi Türkçe’ye kazandırmıştır. Bunlardan bazıları; Vatan, Millet, Siyaset, Matbuat, Hükümet, Heyecan, Hayal, İnkilap, İhtilal, Vicdan ve daha nice kelime. 21 Aralık 1840 yılında dünyaya geldi. 19 yaşında iken Tasvir-i Efkar gazetesinde gazetecilik mesleğine başladı. 25 Yaşına geldiğinde ise Tazminat ve Islahat Fermanını yetersiz bulduğu için ilk gizli örgüt olan Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin kuruluşunda yer aldı.

Anayasayı ilan etmemesine karşın Sultan Abdülaziz’i tahtan indireceklerdi. Bu olayı aralarında yer alan bir muhbirin ele vermesi sonucu Ziya Bey ile Londra’ya kaçtılar. Hürriet’i Londra’da çıkardılar.

24 Kasım 1870 yılında Padişah tarafından affedildiler ve İstanbul’a döndüler. Arkadaşı Ebuzziya Tevfik’in açmış olduğu Hadika Gazetesinde yazmaya başlamıştı. Affedilmesinin tek koşulu vardı siyasetten uzak durmak ve bu alanda yazılar yazmamak. Bu yüzden Başmuhabir kelimesinin ilk harflerini aldı.

B.M kısaltmasını yazılarında kullandı. Dayısı Mahir Bey ile birlikte İbret gazetesini aldı. Hadika ve İbret’te devlet yönetimini eleştiren yazılar yazdı. Bu iki gazete adab-ı devlet-ü hükümet’e aykırı olduğu için kapatıldı. Bir süre sürgün gönderildi geri geldi İstanbul’a. Gazetecilik yapacak olanağı yoktu oda tiyatro eseri olan Vatan Yahut Silistre’yi kaleme aldı. Türk edebiyatının tiyatro alanında en iyi oyunlarından biri oldu. Günümüzde dahi hala sahnelenen bir başyapıt haline geldi.

Büyük Gösteri ve Zorlu Sürgün Yılları

namik-kemal-sozleri

Tarih 1 Nisan 1873 Gedikpaşa Tiyatrosun’da Vatan Yahut Silistre sahnelendi. Vatanı sevmenin korumaktan geçtiğini anlatan oyun halkın duygularını coşturdu. Halk ‘Yaşasın Vatan’ ‘ Kemal Bey çok yaşa’ diye bağırdılar. Sevinç gösterileri sokağa kadar indi. Tiyatro afişinin altında oyun yazarı olarak Fedai Kemal ismi yazılıydı. Gençler ağızlarında Fedai Kemal sloganları ile yürüyüşler düzenlediler.

Oyunun ikinci gösterimi daha görkemli oldu. Zamanın edebiyat üstatları oyunu öven makaleler yayımlandılar. Saray bu gelişmelerden çok rahatsız oluyordu.

Beş gazeteci Namık Kemal, Nuri Bey, Bereketzade İsmail Hakkı, Ahmet Mithat, Ebuziyya Tevfik tutuklandılar. Mahkeme bile olmadan sürgün kararı verildi. Ne ile suçlandıklarını Mısır isimli gemide Binbaşı Bahri’den öğrenebildiler. Vatan Yahut Silistre değildi sebep gazetecilik yapmak ve zararlı yayın bulundurmaktı.

Beş gazeteci Osmanlı’da nam salmış farklı sürgün adreslerine gönderildiler. Namık Kemal Kıbrıs Magosa Kalesiydi. 38 ay sürgün kaldığı mezara benzeyen küçük taş hücre yaşamaya olanak sağlamıyordu. Oturulacak bir genişlik bile yoktu. Rutubet ve soğuk kol geziyordu.

Adada bir süvari yüzbaşı, dört süvari ve iki topçu erinden oluşan güvenlik mevcuttu. Hücresinde yalnızdı. Yılanlar, kertenkele, fare ve pireler arkadaşıydı. karınca besliyordu .Zaman boldu Namık Kemal burada edebiyata daha çok sarıldı. Akif Bey, Gülnihal, Zavallı Çocuk, Kara Bela gibi önemli eserlerini burada yazdı.

Namık Kemal’in Ölümü

23 kasım 1876 101 pare top atışı ile Anayasa ilan edildi. Sultan V. Murad tahta çıktı ve Namık Kemal’in sürgün cezası bitti. İstanbul’da fazla kalmadı. Tahta çıkan Sultan II. Abdülhamid anayasayı kaldırdı.

Namık Kemal bu kez Midilli’ye sürgün edildi. Sürgünün ağır koşulları Namık Kemalin 48 yaşında 2 Aralık 1888 yılında hayata gözlerini kapatmasına neden oldu. Vasiyeti gereği mezarını Balayır’da Tevfik Fikret tasarladı.

Ve,

Adını Türk Tarihi ve Edebiyatına Vatan Şairi olarak geçirdi.

Yazar: Edebiyat Eğitim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir